SA UNANG PAGBISITA KO SA BAHAY NG MAGIGING ASAWA KO, NAGULAT AKO NANG MAKITA ANG KAPATID NIYA NA GINAGAWANG KATULONG NG BUONG PAMILYA—NGUNIT MAS NANGINIG ANG AKING BUONG KATAWAN NANG MAKITA ANG SUOT NIYANG JADE BRACELET NA DALAWAMPUNG TAON NANG NAWAWALA!
Tatlong taon kaming naging magkasintahan ni Raymond bago niya napagpasyahang dalhin ako sa kanilang ancestral house sa probinsya. Kilala si Raymond sa aming kumpanya bilang isang maginoo, matalino, at mapagkumbabang lalaki. Palagi niyang sinasabi na simple lang ang kanyang pamilya, ngunit pagbaba pa lamang namin ng sasakyan, isang malaking mansiyon na napalilibutan ng matataas na bakod na bakal ang sumalubong sa akin. Mayaman ang pamilya niya, ngunit may kakaibang lamig ang simoy ng hangin sa paligid ng bakuran na agad nagbigay ng kilabot sa aking balat.
Sinalubong kami ng kanyang ina na si Doña Victoria—isang ginang na balot ng mamahaling alahas at may matatalim na tingin—kasama ang bunsong kapatid ni Raymond na si Patricia, na noo’y abala sa pagsusuri ng aking bag at suot na damit mula ulo hanggang paa. Masaya nila akong tinanggap sa harapan, nagpalitan ng mga paimbabaw na ngiti at papuri, ngunit agad napawi ang gaan ng aking loob nang pumasok kami sa malawak na kusina para sa tanghalian.
Doon ko unang nakita ang isang babae. Marusing ang kanyang simpleng daster, magulo ang buhok, at halos hindi makatingin nang diretso sa aming mga mata. Hawak niya ang isang mabigat na bandeha ng mainit na sabaw habang nanginginig ang mga binti sa pagod.
“Ano ba naman ‘yan, Elena! Ang bagal-bagal mong kumilos! Gusto mo bang magutom ang bisita ng kuya mo?” bulyaw ni Patricia sabay hampas sa mesa.
“Patawad po, Ma’am Patricia… nahirapan lang po sa kalan,” mahinang sagot ng babae, boses na basag at puno ng takot.
Laking gulat ko nang tawagin siyang “kapatid” ni Raymond kinalaunan. Si Elena pala ang panganay sa kanilang magkakapatid, ngunit kung ituring siya ng buong pamilya ay mas mababa pa sa isang bayarang katulong. Walang sinuman sa kanila ang nag-alok sa kanya ng upuan sa hapag-kainan. Habang kami ay kumakain ng masasarap na putahe, si Elena ay nakatayo sa isang sulok, naghihintay ng utos, pinupunasan ang bawat patak ng tubig, at tinitiis ang masasakit na salita ng kanyang sariling ina.
Hindi ko napigilang bulungan si Raymond. “Bakit ganoon ang turing ninyo sa kanya? Kapatid mo siya, hindi ba?”
“Huwag mo na lang pansinin, Clara. May kaunting problema sa pag-iisip si Elena simula pagkabata. Pabigat siya sa bahay na ito, at utang na loob pa niya sa amin na pinapakain at pinatitira pa siya rito,” malamig at walang bahid ng awa na sagot ni Raymond. Noon ko unang naramdaman ang matinding pagkadismaya sa lalaking pinangarap kong pakasalan.
Nang matapos ang hapunan, nagtungo ako sa lababo upang uminom ng tubig habang nagtatawanan ang pamilya sa sala. Doon ay naabutan ko si Elena na mag-isang naghuhugas ng bundok-bundok na plato. Lumapit ako upang tulungan siya, kahit pilit siyang umaatras dahil sa takot na mapagalitan.
“Huwag po, Ma’am… magagalit po si Senyora Victoria kapag nakita kayong naghuhugas,” nanginginig niyang sabi.
“Ayos lang, Elena. Tulungan na kita,” malumanay kong tugon.
Nang abutin ko ang basong hawak niya, bahagyang nahawi ang mahabang manggas ng kanyang lumang damit. Sa manipis niyang pulso, tumambad ang isang kakaibang bagay na tila hindi nababagay sa kanyang kalagayan: isang luntiang pulseras na gawa sa purong esmeralda at jade, may ukit na maliit na phoenix sa gitna, at may bahagyang gasgas sa gilid ng gintong lock nito.
Sa sandaling iyon, tila tumigil sa pag-ikot ang buong mundo. Nanigas ang aking mga paa at nanginig ang aking buong katawan.
Hindi ordinaryong jade bracelet ang nakita ko. Iyon ang pamanang alahas ng aking pamilya—ang mismong pulseras na suot ng aking nawawalang nakatatandang kapatid na si Alyssa bago siya dinukot sa tapat ng aming lumang bahay dalawampung taon na ang nakararaan. Walang ibang may ganoong ukit sa buong bansa dahil ipinasadya iyon ng aming yumaong lolo. Sa likod ng phoenix, alam kong may nakatagong maliit na letrang ‘A’ na nakaukit.
Nanginginig ang aking mga kamay nang hawakan ko ang kanyang pulso. Pilit kong ibinaling ang pulseras. Naroon ang letrang ‘A’.
“S-saan mo nakuha ito?” halos mautal kong tanong, tumutulo na ang mga luha sa aking mga mata.
Nalilitong tumingin si Elena sa akin, may bakas ng matinding kalungkutan sa kanyang mapupungay na mata. “Sabi ni Nanay Victoria, napulot lang daw ito. Pero simula nang magkamalay ako, suot ko na ito. Ito lang ang tanging bagay na nagpapadama sa akin na may nagmamahal sa akin noon… kahit wala na akong maalala bago ako dalhin dito noong pitong taong gulang ako.”
Biglang nagtagpi-tagpi ang lahat sa aking isipan. Dalawampung taon kaming nagluksa at naghanap sa nawawala kong kapatid. Ang mayayamang angkan na kinabibilangan ko ay gumugol ng milyon-milyon upang matunton siya, ngunit bigo kami. Ang hindi namin alam, ang pamilyang ito—ang pamilya ng lalaking pakakasalan ko sana—ang kumupkop o maaaring kumuha sa kanya upang gawing alipin at pawiin ang kanyang tunay na pagkakakilanlan upang hindi siya makahingi ng tulong.
Bago pa man ako makapagsalita, narinig ko ang yabag ng mga paa ni Doña Victoria papasok sa kusina. Agad niyang napansin ang aking pagkakahawak sa kamay ni Elena. Nakita ko ang biglang pagpula ng kanyang mukha at ang pagkislap ng takot sa kanyang mga mata nang makitang nakatitig ako sa jade bracelet.
“Clara? Anong ginagawa mo rito? Bakit mo hinahawakan ang maruming babaeng ‘yan?” mabilis na asik ng ginang, pilit na hinihila palayo si Elena.
Tumingin ako nang diretso sa mga mata ni Doña Victoria, wala na ang dating paggalang, kundi purong poot at determinasyon. Alam kong hindi na ako aalis sa bahay na ito bilang isang magiging manugang. Aalis ako rito upang gibain ang kanilang kasinungalingan, iligtas ang aking tunay na kadugo, at pagbayarin ang buong pamilyang ito sa dalawampung taong pagnanakaw sa buhay ng aking kapatid.